اگر کارفرما شما را به کار گرفته اما برایتان حق بیمه پرداخت نکرده است، می‌توانید از طریق سازمان تأمین اجتماعی و مراجع حل اختلاف اداره کار، موضوع را پیگیری کنید. ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاه‌های مشمول این قانون را موظف به بیمه‌کردن کارگران کرده است. <Cite refs={["turn501504search0","turn501504search23"]}/>
۱. برای شکایت به کجا مراجعه کنیم؟
دو مسیر اصلی وجود دارد:
شعبه تأمین اجتماعی محل کارگاه: برای اعلام اشتغال بدون بیمه، ارائه مدارک و درخواست بررسی سابقه.
اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی: برای طرح دعوا درباره الزام کارفرما به بیمه‌کردن کارگر و رسیدگی به اختلافات مشمول قانون کار.
سازمان تأمین اجتماعی نیز این مسیرها را برای پیگیری بیمه‌نشدن کارگران توضیح داده است. <Cite refs={["turn501504search7","turn501504search1"]}/>
۲. مراحل ثبت شکایت
۱. تاریخ شروع و پایان کار و نام دقیق کارگاه را مشخص کنید.
۲. مدارک اشتغال خود را جمع‌آوری کنید.
۳. به شعبه تأمین اجتماعی محل کارگاه مراجعه و درخواست بررسی سابقه ثبت‌نشده را مطرح کنید.
۴. در صورت نیاز، دادخواست خود را از طریق سامانه روابط کار ثبت کنید. سامانه جایگزین اعلام‌شده وزارت کار به نشانی https://srk.mcls.gov.ir در دسترس قرار گرفته است. <Cite refs={["turn501504search7","turn501504search2"]}/>
۵. رسید ثبت درخواست و شماره پیگیری را نگه دارید و نتیجه رسیدگی را دنبال کنید.
۳. چه مدارکی لازم است؟
قرارداد کار، در صورت وجود
فیش حقوقی و گردش حساب بانکی
کارت حضور و غیاب یا برنامه شیفت‌ها
پیام‌ها و مکاتبات کاری
گواهی همکاران یا سایر مدارک مؤید اشتغال
مشخصات کارگاه و بازه زمانی کارکرد
نداشتن قرارداد کتبی به‌تنهایی به معنای غیرممکن بودن اثبات اشتغال نیست. مدارک دیگر نیز می‌توانند برای بررسی رابطه کاری مفید باشند؛ ارزش و کفایت آن‌ها را مرجع رسیدگی تعیین می‌کند.
۴. اگر کارفرما کارگاه را تعطیل کرده باشد چه؟
تعطیلی کارگاه لزوماً مانع پیگیری سابقه گذشته نیست. مدارک مربوط به دوره اشتغال را حفظ کنید و برای بررسی سابقه ثبت‌نشده به شعبه تأمین اجتماعی مراجعه کنید. سوابق گذشته و شرایط هر پرونده جداگانه بررسی می‌شوند.
پرسش‌های متداول
آیا بدون قرارداد می‌توان شکایت کرد؟
بله، می‌توانید درخواست رسیدگی مطرح کنید و با مدارک موجود، اشتغال خود را اثبات کنید.
اگر کارفرما حق بیمه را پرداخت نکند، سابقه من از بین می‌رود؟
عدم پرداخت کارفرما به‌خودی‌خود تعهدات قانونی سازمان تأمین اجتماعی را از بین نمی‌برد؛ اما برای ثبت دوره‌ای که در سوابق نیامده، ممکن است نیاز به بررسی و اثبات اشتغال باشد. <Cite refs={["turn501504search22","turn501504search7"]}/>
آیا باید هم‌زمان در اداره کار و تأمین اجتماعی شکایت کنم؟
نه لزوماً. مسیر مناسب به نوع درخواست شما بستگی دارد. بهتر است ابتدا مشخص کنید هدف، اثبات اشتغال و ثبت سابقه است یا رسیدگی به اختلاف کارگری و کارفرمایی.
جمع‌بندی
اگر کارفرما شما را بیمه نکرده است، مدارک اشتغال را جمع‌آوری کنید و از شعبه تأمین اجتماعی محل کارگاه یا مرجع حل اختلاف اداره کار، متناسب با موضوع درخواست، پیگیری را آغاز کنید. پایگاه خبری تحلیلی جستجوگر توصیه می‌کند تاریخ دقیق اشتغال و مدارک پرداخت حقوق را حفظ کنید و پیگیری را به زمان بازنشستگی موکول نکنید.
