حقوقی که کارفرما در فهرست بیمه تأمین اجتماعی ثبت می‌کند، می‌تواند بر میزان مستمری بازنشستگی اثر مستقیم داشته باشد. اگر دستمزد واقعی کارگر بیشتر از مبلغ ثبت‌شده باشد، ممکن است مستمری او نیز تحت تأثیر قرار بگیرد؛ زیرا مبلغی که مبنای پرداخت حق بیمه قرار گرفته، در محاسبه مستمری اهمیت دارد.
بنابراین، بررسی دستمزد ثبت‌شده در سوابق بیمه فقط برای اطمینان از پرداخت حق بیمه نیست؛ بلکه بخشی از مراقبت از حقوق دوران بازنشستگی است.
حقوق ثبت‌شده در بیمه چگونه بر مستمری اثر می‌گذارد؟
بر اساس ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، در چارچوب مقررات فعلی، میزان مستمری به متوسط مزد یا حقوق مبنای پرداخت حق بیمه و سنوات پرداخت حق بیمه وابسته است. طبق قاعده عمومی این ماده، متوسط مزد یا حقوق برای محاسبه مستمری از مجموع مبالغ مشمول حق بیمه در دو سال پایانی مربوط، تقسیم بر ۲۴، به دست می‌آید. جزئیات پرونده و مقررات قابل اجرا نیز باید بررسی شوند. منبع قانونی: ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی
به زبان ساده، دو عامل مهم عبارت‌اند از:
دستمزد مبنای بیمه: مبلغی که حق بیمه بر اساس آن پرداخت شده است.
مدت سابقه بیمه: تعداد سال‌ها و مدت قابل احتساب پرداخت حق بیمه.
اگر دستمزد ثبت‌شده کمتر از دستمزد واقعی باشد، لازم است مغایرت بررسی و در صورت احراز شرایط، اصلاح شود.
یک مثال ساده از تأثیر دستمزد بیمه‌ای
فرض کنید دو کارگر سابقه بیمه یکسانی دارند، اما متوسط دستمزد مبنای بیمه آن‌ها در دوره مؤثر بر محاسبه مستمری متفاوت است.
کارگری که دستمزد مشمول حق بیمه بیشتری برای او ثبت شده است، ممکن است مستمری بیشتری دریافت کند؛ البته به شرط آنکه سایر شرایط و مقررات پرونده نیز اجازه دهد.
این مثال صرفاً برای توضیح رابطه دستمزد و مستمری است و به معنای تضمین مبلغ مشخصی برای بازنشستگی نیست.
اگر کارفرما حقوق واقعی را کمتر از مبلغ واقعی ثبت کند، چه باید کرد؟
اگر حقوق دریافتی شما بیشتر از دستمزد درج‌شده در فهرست بیمه است، ابتدا مشخص کنید کدام بخش از دریافتی شما مشمول حق بیمه بوده است. همه پرداخت‌ها الزاماً مشمول حق بیمه نیستند؛ بنابراین باید اقلام حقوقی با مقررات مربوط تطبیق داده شوند.
سپس این مراحل را انجام دهید:
۱. وارد سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به نشانی https://es.tamin.ir شوید.
۲. سوابق و دستمزدهای ثبت‌شده را بررسی کنید و ماه‌هایی را که احتمال مغایرت دارند مشخص کنید.
۳. فیش‌های حقوقی، قرارداد، حکم کارگزینی، اسناد پرداخت بانکی و سایر مدارک دستمزد واقعی را نگه دارید.
۴. از شعبه سازمان تأمین اجتماعی درباره روش ثبت درخواست بررسی دستمزد و سابقه راهنمایی بگیرید و مدارک را ارائه کنید.
۵. اگر اختلاف ناشی از اعلام دستمزد نادرست کارفرماست، موضوع را از مسیر قانونی پیگیری کنید و رسید درخواست را نزد خود نگه دارید.
آیا افزایش حقوق در دو سال آخر همیشه باعث افزایش مستمری می‌شود؟
خیر. افزایش واقعی و قانونی دستمزد می‌تواند در محاسبه مستمری مؤثر باشد، اما افزایش غیرمتعارف و غیرواقعی دستمزد در سال‌های پایانی، صرفاً برای بالا بردن مستمری، ممکن است مورد بررسی سازمان تأمین اجتماعی قرار گیرد.
مهم است که دستمزد اعلام‌شده با شغل، میزان کار، مدارک پرداخت و شرایط واقعی اشتغال سازگار باشد. نباید فرض کرد که هر افزایش ثبت‌شده‌ای بدون بررسی پذیرفته خواهد شد.
همچنین قوانین مربوط به محاسبه مستمری ممکن است تغییر کنند. برای نمونه، در مقررات پیش‌بینی‌شده برای اجرای اصلاحات از نیمه دوم سال ۱۴۰۸، مبنای محاسبه مستمری تغییراتی دارد؛ بنابراین افرادی که بازنشستگی آن‌ها به دوره‌های بعد مربوط می‌شود، باید مقررات قابل اجرا در زمان برقراری مستمری را بررسی کنند. اطلاع‌رسانی درباره تغییرات پیش‌بینی‌شده ماده ۷۷
آیا حقوق ثبت‌شده کمتر از حقوق واقعی قابل اصلاح است؟
در صورت وجود مغایرت و ارائه مدارک قابل قبول، امکان درخواست بررسی وجود دارد؛ اما اصلاح سابقه و آثار آن به شرایط پرونده، مدارک و نتیجه رسیدگی بستگی دارد.
اگر سال‌ها از دوره اشتغال گذشته است، مدارک موجود را حفظ کنید و تاریخ‌ها و مبالغ مورد اختلاف را تا حد امکان دقیق مشخص کنید. بهتر است رسیدگی را به زمان نزدیک بازنشستگی موکول نکنید.
پرسش‌های متداول
آیا حقوق کمتر ثبت‌شده در بیمه می‌تواند مستمری را کاهش دهد؟
بله، اگر مبلغ ثبت‌شده کمتر از دستمزد واقعی و مشمول حق بیمه باشد، ممکن است بر مبنای محاسبه مستمری اثر بگذارد.
آیا تمام مزایای دریافتی کارگر در محاسبه مستمری منظور می‌شود؟
خیر. مبنا، اقلامی است که طبق مقررات مربوط مشمول حق بیمه هستند. نوع مزایا و وضعیت پرداخت آن‌ها باید بررسی شود.
آیا می‌توان چند سال بعد از اشتغال، دستمزد ثبت‌شده را پیگیری کرد؟
می‌توان برای بررسی مغایرت درخواست داد؛ اما نتیجه به مدارک، شرایط پرونده و ضوابط قانونی مربوط بستگی دارد. مدارک اشتغال و پرداخت حقوق می‌توانند در رسیدگی مفید باشند.
آیا افزایش حقوق در سال‌های آخر، مستمری را حتماً افزایش می‌دهد؟
خیر. افزایش مستمری به دستمزد قابل قبول برای محاسبه، سابقه بیمه و مقررات جاری بستگی دارد و افزایش‌های غیرواقعی ممکن است بررسی شوند.
جمع‌بندی
حقوق ثبت‌شده در بیمه می‌تواند بر میزان مستمری بازنشستگی اثر بگذارد. به همین دلیل، بیمه‌شدگان باید دستمزدهای ثبت‌شده را با اسناد حقوقی خود مقایسه کنند و در صورت مشاهده مغایرت، آن را از مسیر رسمی پیگیری کنند.
پایگاه خبری تحلیلی جستجوگر تأکید می‌کند که بررسی به‌موقع سوابق و دستمزد بیمه‌ای، راهی برای شناسایی مغایرت‌ها و پیگیری حقوق قانونی کارگران است.
