یکی از پرسش‌های رایج میان کارگران این است که آیا کارفرما می‌تواند به دلیل پاره‌وقت بودن شغل، از بیمه‌کردن کارگر خودداری کند؟ پاسخ کوتاه این است: اگر فرد کارگر مشمول قانون کار و تأمین اجتماعی باشد، پاره‌وقت بودن اشتغال به‌خودی‌خود او را از حق بیمه محروم نمی‌کند.
مطابق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاه‌های مشمول این قانون مکلف‌اند کارگران خود را بر اساس قانون تأمین اجتماعی بیمه کنند. بنابراین، نوع قرارداد یا تعداد ساعات کار به‌تنهایی مجوزی برای نادیده گرفتن تکلیف بیمه نیست. <Cite refs={["turn617173search2","turn617173search3"]}/>
آیا کارگر پاره‌وقت هم باید بیمه شود؟
بله؛ اگر رابطه کاری فرد مشمول بیمه اجباری باشد، کارفرما موظف است حق بیمه را مطابق مقررات پرداخت کند. این حکم می‌تواند درباره کارگران ساعتی، نیمه‌وقت و افرادی که فقط چند روز در هفته یا ماه کار می‌کنند نیز مطرح باشد.
نکته مهم این است که تعداد روزهای سابقه بیمه با تعداد ساعات کار یکسان نیست و نباید بدون بررسی ضوابط، فرض کرد هر کارگر پاره‌وقت الزاماً باید فقط به نسبت ساعات حضورش بیمه شود. محاسبه سابقه و حق بیمه به روزهای کارکرد، دستمزد و مقررات مربوط بستگی دارد.
حق بیمه کارگر پاره‌وقت چگونه محاسبه می‌شود؟
برای تعیین حق بیمه باید اطلاعات واقعی اشتغال و مقررات تأمین اجتماعی بررسی شود. از جمله:
تعداد روزهایی که کارگر در ماه کار کرده است؛
دستمزد و مزایای مشمول کسر حق بیمه؛
اطلاعات درج‌شده در فهرست بیمه ارسالی کارفرما؛
مقررات و دستورالعمل‌های مربوط به نحوه محاسبه سابقه و حق بیمه.
بر اساس توضیحات منتشرشده درباره ضوابط سازمان تأمین اجتماعی، فهرست بیمه کارکنان پاره‌وقت باید بر مبنای روزهای کارکرد و دستمزد مربوط تنظیم شود. بنابراین، کارفرما نباید صرفاً به دلیل کمتر بودن ساعات کار از اشتغال تمام‌وقت، اصل تکلیف بیمه را نادیده بگیرد. <Cite refs={["turn617173search3","turn617173search1"]}/>
اگر کارفرما فقط بخشی از ماه را بیمه رد کند، چه باید کرد؟
اگر در تمام ماه مشغول کار بوده‌اید اما فقط بخشی از روزها در سوابق شما ثبت شده است، ابتدا مشخص کنید اختلاف ناشی از چه موضوعی است: آیا واقعاً فقط بخشی از ماه کار کرده‌اید یا کارفرما روزهای اشتغال شما را کمتر اعلام کرده است؟
برای پیگیری، این مراحل را انجام دهید:
۱. وارد سامانه خدمات غیرحضوری تأمین اجتماعی به نشانی https://es.tamin.ir شوید و سوابق بیمه خود را بررسی کنید.
۲. روزهای ثبت‌شده را با برنامه کاری، قرارداد، فیش حقوقی و مدارک حضور خود مقایسه کنید.
۳. در صورت وجود اختلاف، مدارک اشتغال و پرداخت دستمزد را نگه دارید و از شعبه تأمین اجتماعی درخواست بررسی کنید.
۴. اگر اختلاف درباره اصل اشتغال، مدت کار یا رابطه کارگری و کارفرمایی است، موضوع را از طریق اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز پیگیری کنید.
۵. نتیجه بررسی را دنبال کنید و در صورت لزوم، درخواست اصلاح سابقه یا رسیدگی به اختلاف را از مسیر قانونی ادامه دهید.
آیا کارگر پاره‌وقت می‌تواند روزهای کسری بیمه را خودش پرداخت کند؟
در بعضی شرایط، امکان تکمیل سوابق کسری ماه از طریق پرداخت شخصی وجود دارد؛ اما این موضوع با وظیفه کارفرما برای بیمه‌کردن روزهایی که کارگر واقعاً برای او کار کرده است، تفاوت دارد.
اگر کارفرما روزهای اشتغال شما را ثبت نکرده، نباید بدون بررسی موضوع، مسئولیت پرداخت آن روزها را شخصاً بپذیرید. ابتدا باید روشن شود که آیا این روزها در چارچوب رابطه کاری مشمول بیمه بوده‌اند یا واقعاً روزهای خارج از اشتغال محسوب می‌شوند.
شرایط استفاده از طرح تکمیل سوابق، از جمله شرایط سنی، سابقه بیمه اجباری و نحوه پرداخت، تابع ضوابط جاری سازمان تأمین اجتماعی است. برای اطلاع از شرایط روز، سامانه رسمی سازمان و شعبه مربوط را بررسی کنید.
پرسش‌های متداول
آیا کارفرما می‌تواند بگوید چون پاره‌وقت هستید، بیمه نمی‌شوید؟
اگر رابطه کاری شما مشمول بیمه اجباری باشد، پاره‌وقت بودن به‌تنهایی دلیل معافیت کارفرما از بیمه‌کردن شما نیست.
اگر هفته‌ای چند روز کار کنم، سابقه بیمه‌ام چگونه ثبت می‌شود؟
ثبت سابقه به روزهای کارکرد، اطلاعات ارسالی کارفرما و مقررات قابل اجرا بستگی دارد. برای اطمینان، سوابق ثبت‌شده را با مدارک واقعی اشتغال مقایسه کنید.
اگر کارفرما بیمه را کمتر از روزهای واقعی کارکرد رد کرده باشد، چه کنم؟
مدارک اشتغال خود را جمع‌آوری کنید و از شعبه تأمین اجتماعی درخواست بررسی بدهید. اگر اختلاف به اثبات رابطه کاری یا مدت اشتغال مربوط باشد، پیگیری از اداره کار نیز ممکن است لازم شود.
آیا می‌توانم هم‌زمان که برای کارفرما کار می‌کنم، بیمه اختیاری بپردازم؟
بیمه اختیاری جایگزین تکلیف کارفرما در رابطه کاری مشمول بیمه اجباری نیست. شرایط استفاده از بیمه‌های اختیاری و امکان تکمیل سوابق باید بر اساس مقررات سازمان تأمین اجتماعی بررسی شود.
جمع‌بندی
کارگر پاره‌وقت نیز در صورت شمول قانون کار و تأمین اجتماعی، از حق بیمه برخوردار است. کارفرما نمی‌تواند صرفاً با استناد به ساعات کاری کمتر، اصل تکلیف بیمه را نادیده بگیرد. اگر روزهای سابقه شما کمتر از مدت واقعی اشتغال است، ابتدا سوابق و مدارک را تطبیق دهید و سپس از مراجع مرتبط درخواست رسیدگی کنید.
پایگاه خبری تحلیلی جستجوگر تأکید می‌کند که کارگران باید پیامک‌ها و سوابق ثبت‌شده بیمه خود را به‌طور منظم بررسی کنند؛ زیرا پیگیری به‌موقع مغایرت‌ها می‌تواند از بروز اختلاف در سابقه و حقوق بازنشستگی جلوگیری کند.
