جستجوگر | اقتصاد جهان
مدیرعامل شرکت زیمنس هشدار داده است که افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی و محدودیتهای فناوری میان قدرتهای بزرگ، میتواند اقتصاد جهانی را با پدیدهای روبهرو کند که از آن با عنوان «پرده آهنین دیجیتال» یاد میشود؛ وضعیتی که به گفته او، جریان تجارت، نوآوری و تبادل فناوری را با چالشهای جدی مواجه خواهد کرد.
تغییر مسیر جهانیشدن
رولند بوش، مدیرعامل زیمنس، در یادداشتی که روزنامه فایننشال تایمز منتشر کرده، مینویسد سه دهه گذشته، فناوری دیجیتال موجب گسترش جهانیشدن و اتصال زنجیرههای تولید در سراسر جهان شد. اما رخدادهایی مانند همهگیری کرونا، بحران انرژی، کمبود نیروی کار و افزایش تنشهای سیاسی، شرکتها را وادار کرده است تا در کنار هزینه و بهرهوری، تابآوری زنجیره تأمین را نیز در اولویت قرار دهند.
به اعتقاد او، نتیجه این روند، شکلگیری نوعی «جهانیشدن منطقهای» است؛ مدلی که در آن تولید به بازارهای مصرف نزدیکتر میشود، اما همچنان از طریق نرمافزار، داده و هوش مصنوعی با سایر بخشهای جهان ارتباط دارد.
نقش هوش مصنوعی در کارخانههای آینده
بوش با اشاره به تجربه کارخانههای هوشمند موسوم به «فانوس دریایی» اعلام میکند که استفاده از فناوریهای دیجیتال، داده و هوش مصنوعی توانسته بهرهوری نیروی کار را به شکل محسوسی افزایش دهد و زمان تغییر خطوط تولید را کاهش دهد.
او تأکید میکند که تداوم این دستاوردها، تنها در صورتی امکانپذیر است که شرکتها بتوانند دادهها، نرمافزارها و استانداردهای فنی خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و از قابلیت همکاری میان سامانههای مختلف بهره ببرند.
شکاف فناوری آمریکا و چین
به باور مدیرعامل زیمنس، رقابت فناوری میان آمریکا و چین در حال ایجاد مرزهای تازهای در اقتصاد دیجیتال است. محدودیتهای صادرات فناوری، قوانین سختگیرانه درباره دادهها و الزامات متفاوت امنیت سایبری، همکاری میان شرکتهای بینالمللی را دشوارتر کرده است.
او هشدار میدهد اگر این روند ادامه پیدا کند، جهان ممکن است وارد دورهای شود که در آن فناوری و داده نیز مانند دوران جنگ سرد، میان بلوکهای مختلف تقسیم شوند؛ وضعیتی که سرعت نوآوری، تجارت جهانی و انتقال دانش را کاهش خواهد داد.
اروپا؛ پل ارتباطی یا بلوکی جدید؟
در این یادداشت تأکید شده است که اروپا میتواند به جای ایجاد یک بلوک فناوری مستقل، نقش یک «رابط قابل اعتماد» را ایفا کند؛ جایی که فناوریها، شرکتها و دادهها بتوانند با وجود تفاوت استانداردها، همچنان با یکدیگر تعامل داشته باشند.
به گفته بوش، توسعه استانداردهای مشترک، تقویت بازار واحد دیجیتال و گسترش همکاری با اقتصادهایی مانند ژاپن، کانادا و استرالیا، میتواند از شکلگیری شکاف عمیق در اقتصاد دیجیتال جهان جلوگیری کند.
نگاه جستجوگر
رقابت فناوری دیگر تنها یک موضوع صنعتی نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر تجارت جهانی، سرمایهگذاری و حتی صنعت بیمه تبدیل شده است. هرچه محدودیتهای انتقال داده، تجهیزات پیشرفته و هوش مصنوعی افزایش یابد، هزینه فعالیت شرکتهای بینالمللی نیز بیشتر خواهد شد. برای صنعت بیمه نیز این تحول به معنای افزایش ریسکهای زنجیره تأمین، ریسک سایبری و پیچیدهتر شدن ارزیابی ریسک در بازارهای جهانی است.
منبع: یادداشت رولند بوش، مدیرعامل زیمنس، منتشرشده در روزنامه Financial Times (۳ اوت ۲۰۲۶).
