گزارش خبری ـ تحقیقی | پایگاه خبری تحلیلی جستجوگر
دو رقم بزرگ، پنج نهاد مسئول؛ پاسخ دقیق کجاست؟
اظهارات مطرح‌شده درباره تخصیص ارز برای واردات تجهیزات خورشیدی، پرسش‌های مهمی درباره سرنوشت منابع ارزی و میزان ورود واقعی این تجهیزات ایجاد کرده است؛ پرسش‌هایی که پاسخ آن‌ها باید در اسناد رسمی بانک مرکزی، گمرک و نهادهای مسئول توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر جست‌وجو شود.
در گزارشی از فیدوس نیوز، به نقل از حسن حسن‌خانی، ادعای تخصیص حدود ۱.۵ میلیارد دلار برای واردات پنل‌های خورشیدی و واردنشدن تجهیزات در برابر بخشی از این منابع مطرح شده است. همچنین حسین معروف رقم ۷۰۰ میلیون یورو را مطرح کرده است.
اما یک نکته اساسی وجود دارد: تا زمانی که اسناد و جزئیات این ارقام بررسی نشده، نمی‌توان آن‌ها را بخشی از یک پرونده واحد دانست یا درباره تخلف قطعی نتیجه‌گیری کرد. باید مشخص شود هر رقم به کدام ثبت سفارش، شرکت، منبع ارزی و بازه زمانی مربوط است.
پاسخ ساتبا و پرسش‌هایی که همچنان باقی است
در مقابل، رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) اعلام کرده است که منابع صندوق توسعه ملی برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر با موضوع مطرح‌شده در آن ویدئو ارتباطی ندارد و احتمالاً مسئله به ثبت سفارش برخی واردکنندگان خصوصی مربوط است.
این توضیح، اگرچه مرز میان منابع توسعه نیروگاه‌ها و ثبت سفارش واردکنندگان خصوصی را مشخص می‌کند، به‌تنهایی پاسخ نهایی درباره میزان ارز پرداخت‌شده و تجهیزات واردنشده نیست.
پرسش محوری همچنان پابرجاست: چه میزان ارز صرفاً تخصیص یافته، چه میزان واقعاً پرداخت شده و در برابر آن چه مقدار تجهیزات وارد و ترخیص شده است؟
پنج نهاد؛ پنج پاسخ ضروری
برای روشن‌شدن ابعاد این موضوع، جستجوگر خواستار انتشار اطلاعات مستند از سوی پنج نهاد مسئول است:
۱. بانک مرکزی: چه میزان ارز برای ثبت سفارش پنل‌های خورشیدی تخصیص یافته و چه میزان از آن واقعاً تأمین و پرداخت شده است؟ فهرست دریافت‌کنندگان و وضعیت رفع تعهد ارزی آن‌ها چیست؟
۲. سازمان توسعه تجارت: کدام شرکت‌ها ثبت سفارش داشته‌اند؟ مهلت واردات آن‌ها چه زمانی پایان یافته و چه میزان از تعهداتشان انجام نشده است؟
۳. گمرک جمهوری اسلامی ایران: در برابر ثبت سفارش‌های مورد اشاره، چه میزان تجهیزات خورشیدی وارد و ترخیص شده است؟ آیا اسناد گمرکی با مبالغ ارز تأمین‌شده مطابقت دارد؟
۴. صندوق توسعه ملی: منابع مصوب برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر چه میزان بوده و چه مقدار از آن پرداخت شده است؟ این منابع باید جداگانه از ارز تخصیص‌یافته به واردکنندگان خصوصی بررسی شود.
۵. وزارت نیرو و ساتبا: چه میزان از تجهیزات واردشده به پروژه‌های نیروگاهی اختصاص یافته و چه ظرفیت واقعی تولید برق با آن‌ها به بهره‌برداری رسیده است؟
یک نکته مهم؛ واردات با تولید برق یکی نیست
حتی اگر ورود بخشی از تجهیزات اثبات شود، هنوز باید مشخص شود این تجهیزات کجا هستند، آیا تحویل پروژه‌ها شده‌اند و چه میزان ظرفیت نیروگاهی ایجاد کرده‌اند.
در گزارشی که روزنامه شرق در اول مرداد ۱۴۰۵ منتشر کرده، رئیس ساتبا از بررسی روند تخصیص ارز، تفکیک تولیدکنندگان از بازرگانان و پیگیری ارتباط تجهیزات واردشده با احداث نیروگاه‌ها سخن گفته است. این موضوع نشان می‌دهد بررسی پرونده نباید صرفاً به آمار واردات محدود بماند. "منبع: روزنامه شرق، بازنشر در مگیران" (https://www.magiran.com/article/4693513)
همچنین در گزارشی از تسنیم در ۱۸ مهر ۱۴۰۵، رئیس ساتبا تأخیر در واردات پنل‌ها و تأمین تجهیزات را از موانع توسعه نیروگاه‌های خورشیدی عنوان کرده است. "منبع: تسنیم" (https://tasnimnews.ir/fa/news/1405/07/18/3719317)
مطالبه جستجوگر: اسناد را منتشر کنید
جستجوگر از بانک مرکزی، سازمان توسعه تجارت، گمرک، صندوق توسعه ملی و وزارت نیرو می‌خواهد اطلاعات مربوط به این موضوع را به‌صورت شفاف و قابل تطبیق منتشر کنند.
اگر رقم ۷۰۰ میلیون یورو صحیح است، باید مشخص شود این رقم دقیقاً به کدام ثبت سفارش‌ها مربوط می‌شود، چه شرکت‌هایی ارز دریافت کرده‌اند، چه میزان ارز واقعاً پرداخت شده و چه اسنادی برای ورود یا عدم ورود کالا وجود دارد.
اگر این ادعا نادرست یا گمراه‌کننده است، پاسخ مسئولان نیز باید بر پایه اسناد روشن و قابل راستی‌آزمایی باشد؛ نه صرفاً یک تکذیب کلی.
پرسش نهایی این تحقیق روشن است: ارز تخصیص‌یافته کجا هزینه شده، تجهیزات متناظر آن چه سرنوشتی پیدا کرده و مسئول پیگیری تعهدات انجام‌نشده کیست؟
جستجوگر این موضوع را از مسیر اسناد رسمی، پاسخ نهادهای مسئول و تطبیق داده‌های ارزی و گمرکی دنبال می‌کند. تا پیش از انتشار این اسناد، ادعاهای مطرح‌شده درباره تخلف احتمالی باید در حد ادعا باقی بمانند و نتیجه‌گیری قطعی به بررسی مستندات موکول شود.
