حقوق بازنشستگی بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد تأمین اجتماعی، عمدتاً بر اساس میانگین دستمزد یا درآمد مبنای پرداخت حق بیمه و تعداد سال‌های پرداخت حق بیمه محاسبه می‌شود. بنابراین، مبلغ مستمری فقط به تعداد سال‌های سابقه بستگی ندارد؛ مبلغی که در قرارداد بیمه به‌عنوان مبنای پرداخت حق بیمه انتخاب شده نیز اهمیت دارد.
طبق ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، فرمول عمومی محاسبه مستمری بازنشستگی عبارت است از میانگین دستمزد مشمول حق بیمه در دو سال آخر پرداخت حق بیمه، ضرب‌در سنوات پرداخت حق بیمه و تقسیم بر ۳۰. میانگین دستمزد نیز از مجموع دستمزدهای مشمول حق بیمه در ۲۴ ماه مربوط، تقسیم بر ۲۴ به دست می‌آید.
برای مثال، اگر میانگین دستمزد مبنای محاسبه مستمری فردی ۲۰ میلیون تومان و سابقه پرداخت حق بیمه او ۳۰ سال باشد، حاصل فرمول عمومی برابر با ۲۰ میلیون تومان در ماه خواهد بود. اگر میانگین دستمزد او ۱۵ میلیون تومان و سابقه‌اش ۲۰ سال باشد، حاصل اولیه فرمول ۱۰ میلیون تومان خواهد شد. این ارقام صرفاً مثال آموزشی‌اند و مبلغ نهایی مستمری به شرایط پرونده، مقررات قابل اعمال و حداقل‌ها و محدودیت‌های قانونی بستگی دارد.
در بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد، انتخاب نرخ قرارداد نیز اهمیت دارد؛ اما نرخ‌های ۱۲، ۱۴ و ۱۸ درصد به‌خودی‌خود به معنی دریافت مستمری با درصد ثابتی از درآمد نیستند. مبلغ مستمری به دستمزد مبنای بیمه‌پردازی، سابقه قابل قبول و مقررات مربوط بستگی دارد. تفاوت نرخ‌ها بیشتر به نوع تعهدات بیمه‌ای قرارداد مربوط است.
برای نمونه، دو نفر ممکن است هر دو ۳۰ سال سابقه بیمه مشاغل آزاد داشته باشند، اما چون مبنای پرداخت حق بیمه آن‌ها متفاوت بوده است، مستمری متفاوتی دریافت کنند. به همین دلیل، هنگام انتخاب مبنای حق بیمه نباید فقط مبلغ پرداخت ماهانه را در نظر گرفت؛ اثر آن بر مستمری آینده نیز مهم است.
همچنین افزایش دستمزد مبنای بیمه در سال‌های پایانی، لزوماً به معنی افزایش نامحدود مستمری نیست. سازمان تأمین اجتماعی مقرراتی برای تعیین دستمزد مبنای پرداخت حق بیمه و محاسبه مستمری دارد و افزایش‌های غیرمتعارف ممکن است با ضوابط قانونی بررسی شوند. بهتر است تغییر مبنای پرداخت حق بیمه با توجه به سابقه و مقررات جاری انجام شود.
برای دریافت مستمری بازنشستگی، علاوه بر سابقه پرداخت حق بیمه، باید شرایط قانونی بازنشستگی نیز احراز شود. سن، سابقه، مقررات مربوط به تاریخ بازنشستگی و تغییرات قانونی می‌توانند در زمان و نحوه برقراری مستمری اثر بگذارند. بنابراین نمی‌توان برای همه بیمه‌شدگان یک سن یا تعداد سال سابقه یکسان را بدون بررسی شرایط پرونده اعلام کرد.
اگر بیمه مشاغل آزاد پرداخت می‌کنید، ابتدا سوابق خود را بررسی کنید، سپس دستمزد مبنای پرداخت حق بیمه و قرارداد فعلی را ببینید. برای محاسبه دقیق‌تر، از شعبه تأمین اجتماعی درباره دستمزد مبنای قابل قبول، سابقه ثبت‌شده و شرایط بازنشستگی خود استعلام بگیرید.
برای مشاهده سوابق و پیگیری وضعیت بیمه، می‌توانید از سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی به نشانی https://es.tamin.ir استفاده کنید. همچنین مرکز ارتباطات مردمی سازمان با شماره ۱۴۲۰ پاسخ‌گوی پرسش‌های بیمه‌شدگان است.
پرسش متداول: آیا دو فرد با سابقه یکسان، مستمری یکسانی دریافت می‌کنند؟ خیر؛ اگر میانگین دستمزد مبنای محاسبه آن‌ها متفاوت باشد، مبلغ مستمری نیز می‌تواند متفاوت باشد.
پرسش متداول: آیا پرداخت حق بیمه با نرخ ۱۸ درصد تضمین می‌کند که مستمری بیشتری بگیریم؟ خیر؛ نرخ قرارداد به‌تنهایی تعیین‌کننده مبلغ مستمری نیست. دستمزد مبنا، سنوات پرداخت حق بیمه و مقررات قانونی نیز در محاسبه نقش دارند.
پرسش متداول: فرمول عمومی محاسبه مستمری بازنشستگی چیست؟ طبق ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی، میانگین دستمزد مبنای محاسبه در دو سال آخر، ضرب‌در سنوات پرداخت حق بیمه و تقسیم بر ۳۰ می‌شود؛ البته مبلغ نهایی تابع شرایط و مقررات مربوط است.
منابع و مراجع:
ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی: https://fa.wikisource.org/wiki/قانون_تأمین_اجتماعی
متن اصلاحی ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی: https://nezamat.ir/post-27782/
سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی: https://es.tamin.ir
جستجوگر | حقیقت برای اصلاح، نه تخریب
